Recensent: Wouter van Dijk

België door de ogen van Suske en Wiske, Liza Noteris (red.)

Uitgeverij Houtekiet, Antwerpen/Amsterdam, 2024
ISBN 9789052408934

Paperback
197 pagina’s
€ 22,99

Suske en Wiske als maatschappelijke spiegel

Suske en Wiske is zonder twijfel de bekendste stripreeks van Nederland. Dat het duo van origine Vlaams is weten de meeste Nederlanders wel, maar bij het feit dat de serie vol zit met maatschappelijke elementen, kwesties en ontwikkelingen staan minder mensen stil. Voor de echte fans is er nu België door de ogen van Suske en Wiske om daar meer over te weten te komen. In de bundel beschrijven verschillende auteurs thema’s die een terugkerende rol spelen in de Suske en Wiskeverhalen. Denk daarbij natuurlijk aan het tijdreizen, specifiek het decor van de Tachtigjarige Oorlog waar geestelijk vader Willy Vandersteen een grote interesse in had. Maar ook wetenschap, en milieu- en natuurbescherming die regelmatig in de strips aan bod komen. De verhalen worden ook geduid vanuit perspectieven als jongerencultuur en politieke kwesties en de minder verheven alomtegenwoordige sluikreclame in de serie. Natuurlijk wordt er ook over de landsgrenzen gekeken naar de ontvangst in Nederland en Frankrijk van de reeks. Typisch voor de Belgische context zijn hoofdstukken over bijvoorbeeld de koningskwestie waarbij onenigheid bestond over de terugkeer van Leopold III als koning na de Duitse bezetting, het koloniale verleden met Congo en de belangrijke rol van de katholieke kerk in België in de naoorlogse jaren.

Vandersteen startte de reeks net nadat België in de Tweede Wereldoorlog bevrijd was. Suske en Wiske, Sidonia, Lambik en later Jerom waren toen nog typisch Antwerpse volkse figuurtjes die spraken in dialect. Onder invloed van een scherp commercieel instinct weet Vandersteen de contouren van zijn striphelden steeds een beetje bij te slijpen waardoor ze in België, en later ook Nederland, immens populair worden. Zo wordt het taalgebruik in de reeks verandert naar algemeen Nederlands om de Nederlandse markt te kunnen veroveren. Waar aanvankelijk Vandersteen politiek gevoelige kwesties nogal eens aanroerde vanuit een duidelijk standpunt, wordt dat in de loop der jaren steeds minder, ook om de verhalen minder tijdsgevoelig te laten zijn. Toch wordt duidelijk uit de verschillende bijdragen in het boek dat Suske en Wiske in veel opzichten als spiegel van de maatschappij van destijds fungeerde. Het alweer tachtigjarige bestaan van de reeks maakt zo’n bespiegeling mogelijk. Allerlei maatschappelijke ontwikkelingen passeren de revue, van vrouwenemancipatie tot ontwikkelingshulp, en van de kapitalistische zucht naar al maar meer tot het uit het de taboesfeer halen van medische kwesties op lichamelijk en psychologisch vlak. Daarnaast is ook de tijdsgebonden beperkte blik zichtbaar van hoe men bijvoorbeeld in de jaren vijftig naar landen en culturen in Afrika of Azië keek. De lange geschiedenis van Suske en Wiske zorgt er zo voor dat ze niet alleen zorgt voor vermaak in de verhalen zelf maar ook dat het fenomeen zelf een interessant studieobject vormt waarover nog veel meer te vertellen valt. Dit boek is daarvoor een mooie aanzet.

Wouter van Dijk