Recensent: Wouter van Dijk
Ubbi de Fries. Scheldevikingen in het grote heidense leger, Luit van der Tuuk
Uitgeverij Omniboek, Utrecht 2025
ISBN 9789401921107
Paperback, geïllustreerd in zwart-wit en met kleurkatern, met bronnen- en literatuuropgave, noten en plaatsnamenregister
204 pagina’s
€ 22,99
Ubbi als uithangbord
Luit van der Tuuk schreef al vele boeken over de vroege middeleeuwen in de Lage Landen, en kan inmiddels voor het grote publiek wel als autoriteit gelden op dit gebied. Ubbi de Fries is de jongste loot in zijn oeuvre en behandelt zijn geliefde onderwerp de Vikingen aan de hand van de lotgevallen van de beroemde en beruchte Ubbi (in de bronnen ook wel Ubba of Hubba), die vanwege zijn (vermeende) banden met Frisia ook wel ‘de Fries’ werd genoemd.
In het boek beschrijft Van der Tuuk in een tiental hoofdstukken allerlei elementen uit de noordse samenleving. Hierbij koppelt hij facetten uit wat er bekend is van Ubbi’s levensverhaal (en dat is vrij weinig) aan algemene maatschappelijke elementen die de Scandinavische samenleving kenmerkten. Het verhaal van Ubbi fungeert zo doorheen het boek als voorbeeld voor het geheel. Ubbi was een Vikingaanvoerder die we onder andere in de Angelsaksische kroniek tegenkomen, waar hij in de jaren 865-869 genoemd wordt als een van de aanvoerders in het ‘grote heidense leger’, een samenvoeging van vele vikingbenden die in de tweede helft van de negende eeuw het latere Engeland onveilig maakten.
Aan de hand van Ubbi als voorbeeld van de typische vikingaanvoerder vertelt de auteur in de eerste hoofdstukken over de noormannensamenleving, hun mythologie en de krijgerscultus van de viking, en de scheepvaart die zo’n belangrijke rol speelde onder de noordzeevolken. We komen dichter bij de ervaringen van Ubbi in de tweede helft van het boek, waar Van der Tuuk dieper ingaat op de achtergrond van de zogenaamde Scheldevikingen, waartoe Ubbi zou behoren, de plundertochten van het ‘grote heidense leger’ in de Angelsaksische koninkrijkjes, en de relatie van de Friezen en Vikingen in de Nederlandse delta met de Franken, die in de negende eeuw het formele gezag over wat nu Nederland is hadden.
Ten opzichte van eerder werk van Van der Tuuk over verwante onderwerpen (Vikingen, Radbod, De eerste Gouden Eeuw) vindt deze publicatie zijn meerwaarde in de originaliteit de historisch-legendarische figuur van Ubbi als uitgangspunt te nemen. Aspecten van het werk over bijvoorbeeld scheepvaart, de vikingsamenleving of Frisia in de Frankische tijd zijn niet nieuw, maar door ze via het leven van Ubbi met elkaar te verbinden heeft het boek toch meerwaarde. De auteur laat via Ubbi en zijn zwerftochten zien hoe verbonden de noordzeeculturen van Scandinavië tot Frisia en de Britse eilanden met elkaar waren. Hij toont daarmee het belang de geschiedenis van dit gebied in de vroege middeleeuwen in samenhang te beschrijven. Dat we uiteindelijk niet heel veel concreets over de historische Ubbi te weten komen nemen we daarbij als lezer voor lief.
Wouter van Dijk