Goeie Mie Gin gelanceerd

Maria Swanenburg was een Leidse bekendheid. Zij kreeg van haar buurtgenoten de bijnaam ‘Goeie Mie’, omdat ze zich als reddende engel op ziekbedden stortte en als behulpzame buurvrouw vaak even oppaste of meehielp in het huishouden. In werkelijkheid mengde ze arsenicum door het eten en sloot een geheime begrafenisverzekering op haar slachtoffers af. Zo stierven de Leidenaren een pijnlijke dood, en streek Goeie Mie een fortuin aan verzekeringspremies op.

Portret, door Roelof Raar, ongedateerd (Erfgoed Leiden en Omstreken).

Op 1 mei 1885 werd Swanenburg veroordeeld tot levenslange tuchthuisstraf. Drie gifmoorden waren bewezen, maar waarschijnlijk heeft ze geprobeerd in totaal 102 mensen te vergiftigen – 45 zijn ernstig ziek geworden, 27 zijn overleden. Dit leverde haar de naam ‘Leidse gifmengster’ op die de hele wereld over ging; haar zaak was sensationeel. De lichamen van haar slachtoffers werden opgegraven en op arsenicum getest; dit was de eerste keer dat in Nederland laboratoriumonderzoek als bewijsmateriaal voor een veroordeling gebruikt werd.

Henk Blansjaar | Deel uit een serie tekeningen over de Leidse gifmengster Goeie Mie

De strafzaak leidde ook tot een verzekeringszaak: de verzekeringsmaatschappijen wilden het geld terug dat ze aan Swanenburg hadden uitgekeerd. Aangezien zij moord niet in hun polis hadden uitgesloten, werden zij in het ongelijk gesteld. Het proces rondom Goeie Mie leidde ertoe dat sommige praktijken werden veranderd. Zo werd het moeilijker om zware vergiften (zoals arsenicum) te kopen en het sluiten van verzekeringen op naam van een ander werd bemoeilijkt. Ook zorgde het proces ervoor dat artsen minder laks omgingen met de lijkschouwing van fondspatiënten uit arbeidersbuurten.

Nog iets verder terug dan het Leiden van de negentiende eeuw gaat de geschiedenis van gin. De Leidse arts en hoogleraar Sylvius patenteert rond 1650 het medicinale jeneverbesdrankje ‘genievre’, de voorloper van de huid